Η επίδραση του προστάτη & των παθήσεών του στην σεξουαλική ζωή του άνδρα

shutterstock_159016388-1200x803.jpg

Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας που βρίσκεται ακριβώς κάτω από την ουροδόχο κύστη. Έχει βάρος 10-20 γραμμάρια και περιβάλει τα πρώτα 2-3 εκατοστά της ουρήθρας όπως ξεκινάει την πορεία της από την ουροδόχο κύστη. Παράγει το προστατικό υγρό που αποθηκεύεται στον αδένα και εξωθείται κατά την εκσπερμάτιση προς την ουρήθρα εμπλουτίζοντας το σπέρμα. Αν και ο προστάτης είναι απαραίτητος αποκλειστικά για την εκσπερμάτιση και την αναπαραγωγή, εντούτοις οι παθήσεις του προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις στη σεξουαλική λειτουργία. Οι κυριότερες είναι η καλοήθης υπερπλασία, ο καρκίνος και η προστατίτιδα.

Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη αποτελεί τη συχνότερη προστατική νόσο. Ξεκινάει στην ηλικία των σαράντα ετών, με το 30-40% των ανδρών ηλικίας 40-50 ετών να εμφανίζουν ιστολογικές αλλοιώσεις υπερπλασίας του προστάτη. Τελικά το 75% των ανδρών στην ηλικία των 80 ετών θα πάσχουν από υπερπλασία. Αν και δεν εμφανίζουν όλοι οι πάσχοντες συμπτώματα, η πλειοψηφία αυτών θα παραπονεθεί για ενοχλήσεις από το κατώτερο ουροποιητικό όπως συχνουρία, επιτακτικότητα, νυκτουρία, μείωση της ακτίνας και της ροής των ούρων και καθυστέρηση στην έναρξη της ούρησης.

Οι μισοί, ίσως και περισσότεροι από τους άνδρες που εμφανίζουν συμπτώματα καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη παράλληλα θα εμφανίσουν και στυτική δυσλειτουργία ή διαταραχές στην εκσπερμάτιση. Τα συμπτώματα της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για εμφάνιση στυτικής δυσλειτουργίας σε ποσοστό που φθάνει το 70%, όπως δείχνουν τελευταίες επιδημιολογικές μελέτες. Μάλιστα, όσο σοβαρότερα είναι τα συμπτώματα, τόσο εντονότερη είναι και η δυσκολία στη σεξουαλική διέγερση και πράξη. Οι διαταραχές στην εκσπερμάτιση που παρατηρούνται αφορούν κυρίως μείωση του όγκου του σπέρματος και πόνο κατά την εκσπερμάτιση.

Η υπερπλασία του προστάτη αντιμετωπίζεται φαρμακευτικά ή χειρουργικά. Φαρμακευτικά συνηθέστερα χρησιμοποιούνται οι α αδρενεργικοί αποκλειστές (ταμσουλοσίνη, αλφουζοσίνη, σιλιδοσίνη) και οι αναστολείς της 5α αναγωγάσης (φιναστερίδη, ντουταστερίδη) ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό μεταξύ τους. Τελευταία σε ασθενείς που εμφανίζουν και στυτική δυσλειτουργία ενδείκνυται η χρήση ταδαλαφίλης ως μονοθεραπεία. Δεν θα πρέπει να αγνοούμε και τη σημαντική δράση των φυτικών σκευασμάτων, όπως το Saw Palmetto, στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της υπερπλασίας του προστάτη και της προστατίτιδας. Η χειρουργική θεραπεία συνιστάται στην ενδοσκοπική (διουρηθρικά) αφαίρεση του προστάτη αδένα (διουρηθρική προστατεκτομή) ή στην ανοικτή επέμβαση (διακυστική προστατεκτομή).

Η φαρμακευτική θεραπεία που εφαρμόζεται για την υπερπλασία του προστάτη και για τη χρόνια προστατίτιδα μπορεί να επιφέρει παλίνδρομη εκσπερμάτιση (ταμσουλοσίνη και σιλιδοσίνη) και στυτική δυσλειτουργία (φιναστερίδη και ντουταστερίδη). Και οι δύο παρενέργειες αυτές υποχωρούν με τη διακοπή του φαρμάκου που τις προκάλεσε. Η φυτοθεραπεία με Saw Palmetto είναι ίσως η μόνη θεραπεία που δεν επηρεάζει, αλλά αντιθέτως φαίνεται να βελτιώνει τη σεξουαλικότητα. Τέλος, μετά από προστατεκτομή (διουρηθρική ή ανοικτή) υπάρχει πιθανότητα να εμφανισθεί παλίνδρομη εκσπερμάτιση.

Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερος καρκίνος στους άνδρες και η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο μετά του πνεύμονα. Αποτελεί νόσο της τρίτης ηλικίας, με τη συχνότητά του προοδευτικά να αυξάνεται έτσι ώστε το 90% των ανδρών ηλικίας 90 ετών να έχουν ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις καρκίνου του προστάτη. Συχνότερα διαγιγνώσκεται μεταξύ 60-70 ετών και σπανιότερα σε μικρότερες ηλικίες, ακόμα και αυτή των 40 ετών. Στα αρχικά του στάδια δεν προκαλεί συμπτώματα και ανευρίσκεται συνηθέστερα στον ετήσιο προληπτικό έλεγχο του άνδρα με PSA, υπερηχογράφημα και δακτυλική εξέταση. Αντιμετωπίζεται χειρουργικά (ριζική προστατεκτομή- ανοικτή, λαπαροσκοπική, ρομποτική), με ακτινοβολία (εξωτερική ακτινοβολία, βραχυθεραπεία) ή ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (κρυοθεραπεία, εστιαζόμενοι υπέρηχοι υψηλής έντασης) ή φαρμακευτικά (ανδρογονικός αποκλεισμός). Κάθε θεραπεία έχει τις δικές τις ενδείξεις και παρενέργειες και με τη βοήθεια του Ουρολόγου γίνεται η επιλογή της ενδεδειγμένης για κάθε ασθενή.

Αν και ο καρκίνος του προστάτη δεν επιδρά άμεσα στη σεξουαλική λειτουργία του άνδρα, εντούτοις όλες οι θεραπευτικές επιλογές που έχουμε για την αντιμετώπισή του προκαλούν στυτική δυσλειτουργία. Η ριζική προστατεκτομή (ανοικτή, λαπαροσκοπική, ρομποτική) προκαλεί στυτική δυσλειτουργία σε ποσοστό που κυμαίνεται από 25%-75% ανάλογα της τεχνικής και της εμπειρίας του χειρουργού. Η ακτινοβολία (εξωτερική ή με τη μορφή της βραχυθεραπείας) επίσης προκαλεί στυτική δυσλειτουργία στον ίδιο βαθμό με τη ριζική προστατεκτομή. Ακόμα και οι νεώτερες ελάχιστης επεμβατικότητας θεραπείες για τον καρκίνο του προστάτη (κρυοθεραπεία, εστιαζόμενοι υπέρηχοι υψηλής έντασης) εμφανίζουν ίδια ή και χειρότερα ποσοστά στυτικής δυσλειτουργίας. Τέλος, ο ανδρογονικός αποκλεισμός, ο φαρμακευτικός δηλαδή ευνουχισμός, καταργεί τόσο τη στύση, όσο και την ερωτική επιθυμία.

Η προστατίτιδα αποτελεί φλεγμονώδη νόσο του προστάτη που προσβάλλει συχνότερα νέους, σεξουαλικά δραστήριους άνδρες και προκαλεί πόνο ή δυσφορία στην περιοχή του περινέου και του οσχέου. Αποτελεί τη συχνότερα απαντώμενη ουρολογική πάθηση στους άνδρες κάτω των 50 ετών. Ένας στους δύο άνδρες κατά τη διάρκεια της ζωής του θα εμφανίσει κάποια μορφή προστατίτιδας. Διακρίνεται στην οξεία προστατίτιδα (βακτηριακή) και τη χρόνια προστατίτιδα (βακτηριακή, μη βακτηριακή, συμπτωματική φλεγμονώδης ή μη και ασυμπτωματική φλεγμονώδης). Ένας άνδρας που πάσχει από προστατίτιδα σεξουαλικά μπορεί να εμφανίσει στυτική δυσλειτουργία, πόνο στην εκσπερμάτιση ή/και πρόωρη εκσπερμάτιση. Με την ενδεδειγμένη αγωγή και τη θεραπεία της φλεγμονής τα προβλήματα αυτά υποχωρούν και ο άνδρας επανέρχεται στις σεξουαλικές του δραστηριότητες. Η προστατίτιδα αντιμετωπίζεται κυρίως με αντιβιοτικά επί μακρό χρονικό διάστημα σε συνδυασμό με αντιφλεγμονώδη, α αδρενεργικούς αποκλειστές, φυτικά φάρμακα (Saw Palmetto) ακόμα και νευροληπτικά σε περιπτώσεις χρόνιου πυελικού πόνου.

Η επίδραση στην ποιότητα ζωής του πάσχοντα είναι μεγάλη. Εκτός από τα συμπτώματα της πρωτοπαθούς νόσου ο άνδρας έχει να αντιμετωπίσει και την απώλεια του ανδρισμού του. Η σεξουαλική επαφή του ζευγαριού χάνεται και δημιουργείται ένα αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ τους. Οι άνδρες που υποφέρουν από υπερπλασία του προστάτη περιορίζουν την κοινωνική τους ζωή και τις δραστηριότητές τους με τη σύντροφό τους λόγω των δυσουρικών ενοχλημάτων που εμφανίζουν (επιτακτικότητα, συχνουρία, νυκτουρία, ακράτεια ούρων). Η νυκτερινή έγερση για ούρηση εκτός από τους ίδιους ταλαιπωρεί και τη σύντροφό τους. Οι πάσχοντες από καρκίνο του προστάτη έχουν να αντιμετωπίσουν επιπρόσθετα την αγωνία της τακτικής παρακολούθησης για τη νόσο τους, όσο και την κριτική της συντρόφου για την θεραπεία που τελικά επέλεξαν.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι σε κάθε περίπτωση υπάρχει λύση για τη σεξουαλική διαταραχή που παρατηρείται σε όλες αυτές τις περιπτώσεις. Η θεραπεία της φλεγμονής στην περίπτωση της προστατίτιδας επαναφέρει τη σεξουαλικότητα του άνδρα. Η χρήση φαρμάκων όπως οι αναστολείς της φωσφοδιεστεράσης τύπου 5 (σιλδεναφίλη, ταδαλαφίλη, βαρδεναφίλη) βελτιώνει τη στυτική λειτουργία σε ποσοστό που ξεπερνάει το 70%. Η ταδαλαφίλη ειδικότερα έχει ένδειξη ως μονοθεραπεία σε ασθενείς που πάσχουν απο υπερπλασία του προστάτη και στυτική δυσλειτουργία. Τέλος αν η αγωγή από το στόμα αποτύχει καταφεύγουμε στις ενδοπεϊκές ενέσεις με τις οποίες επιτυγχάνουμε στύση σε ποσοστό 90%. Τελευταίο μας μέτρο είναι η τοποθέτηση ενδοπεϊκής πρόθεσης για την επίτευξη τεχνητής στύσης.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Ο Μπουλινάκης Ευάγγελος είναι Ουρολόγος – Ανδρολόγος και διατηρεί ιδιωτικό ιατρείο στους Αμπελοκήπους. Είναι απόφοιτος του ‘The American School in Switzerland’ (TASIS)

Πρόσφατες Δημοσιεύσεις